Chociaż Bitcoin to najpopularniejszy zasób krypto, nie jest to cała historia. Krypto rozwinęło się w ogromny ekosystem oferujący różnorodne produkty i usługi.
Kryptowaluty takie jak Bitcoin otworzyły drogę tym cyfrowym aktywom, a dziś można znaleźć wiele zastosowań i funkcji różnych instrumentów krypto na różnych platformach.
W skrócie – nie. Takie kryptowaluty jak Bitcoin pełnią rolę środka wymiany, będącego alternatywą dla tradycyjnych walut fiducjarnych, ale na tym się nie kończy. Różne rodzaje kryptowalut służą innym zastosowaniom, w zależności od zapotrzebowania rynku.
Te aktywa nie są stałe; stare aktywa krypto mogą zostać usunięte lub skasowane, a użytkownicy mogą tworzyć nowe, w zależności od podaży i popytu. W efekcie świat krypto stale się rozwija i zmienia.
Aby zrozumieć, jak to wszystko działa, warto poznać różne rodzaje krypto i przyjrzeć się ich funkcjom oraz zastosowaniom.
Krypto można podzielić na różne kategorie według ich cech i zastosowań. Poniżej prezentujemy podział ekosystemu, wraz z największymi kryptowalutami w każdej kategorii:
Najbardziej powszechny rodzaj krypto to kryptowaluty, które są cyfrowymi aktywami. Można ich używać jako środka wymiany bez udziału tradycyjnych instytucji finansowych, takich jak banki czy rządy.
Kryptowaluty istnieją na blockchainach – cyfrowych rejestrach przechowujących transakcje kryptowalutowe w globalnej sieci komputerów. Każdy komputer to węzeł, posiadający kopie transakcji blockchain do weryfikacji i zatwierdzania. Ten system zastępuje scentralizowanych pośredników, dlatego każdy użytkownik zarządza blockchainem w ramach tej struktury – co sprawia, że niemal niemożliwe jest podrobienie lub zmiana danych.
Bitcoin (BTC) to obecnie najpopularniejsza kryptowaluta na świecie i największa pod względem kapitalizacji rynkowej. Jednak na świecie krążą tysiące kryptowalut i regularnie pojawiają się nowe.
Stablecoiny to także kryptowaluty. Jednak są to cyfrowe waluty, których wartość jest „powiązana” z innym aktywem, zwykle dolarem amerykańskim. Stablecoiny, jak sama nazwa wskazuje, nie mają na celu wahań wartości.
Większość znanych kryptowalut, w tym Bitcoin, to aktywa niestabilne z powodu ciągłej zmienności. Jeden bitcoin może mieć dziś znacznie inną wartość niż za tydzień. W rezultacie posiadacze nie mogą polegać na ich długoterminowej stabilności.
Stablecoiny mają przeciwdziałać tej zmienności, oferując alternatywę lepiej nadającą się do codziennego użytkowania. Najpopularniejsze stablecoiny to Tether (USDT), USD Coin (USDC), DAI i Binance USD (BUSD).
Należy zaznaczyć, że istnieje ryzyko, iż niektóre z nich mogą oderwać się od aktywa, do którego są powiązane. Zdarzało się to już wcześniej, najbardziej znanym przypadkiem była kryptowaluta UST w 2022 roku.
Platformy smart kontraktów to blockchainy zaprojektowane do tworzenia i uruchamiania unikalnych cyfrowych umów. Zawierają fragmenty kodu czyniące je samowykonalnymi – oznacza to, że uruchamiają się automatycznie, gdy spełnione zostaną określone warunki.
Smart kontrakty to „programowalne aktywa”, co oznacza, że ich twórca może dostosować kontrakt do konkretnego zastosowania. Niektóre smart kontrakty istnieją jako kryptowaluty, inne oferują bardziej zaawansowane funkcje. Przykładami najpopularniejszych blockchainów obsługujących smart kontrakty są Ethereum (ETH), Solana (SOL) oraz Binance (BNB).
Różne blockchainy wykorzystują rozmaite rozwiązania skalujące, aby rozszerzyć swoje produkty i usługi. Gdy blockchainy zyskują popularność, korzysta z nich coraz więcej osób, co prowadzi do ich zatorów i wzrostu kosztów. Dlatego istnieją rozwiązania skalujące. Najpopularniejsze z nich to rollupy, sidechainy i łańcuchy plazmowe.
Rollup to podejście do skalowania stosowane na platformach takich jak Ethereum. Polega na połączeniu zbioru transakcji w jedną. Ostateczny rollup trafia do blockchaina Ethereum jako pojedyncza transakcja. Przykładami są Arbitrum i Optimism.
Sidechainy to z kolei oddzielne, "drugorzędne" blockchainy połączone z głównym blockchainem. Te pomocnicze blockchainy łączą się za pomocą dwukierunkowego powiązania i mają własne mechanizmy konsensusu. Przykładem jest Polygon.
Na końcu, łańcuchy plazmowe to blockchainy połączone z głównym lub "nadrzędnym" blockchainem. Są one zasadniczo pomniejszoną wersją łańcucha nadrzędnego i są znane jako "łańcuchy potomne".
Łańcuchy plazmowe są połączone z blockchainem nadrzędnym, podczas gdy sidechainy to alternatywne blockchainy głównej sieci. Wszystkie rozwiązania skalujące służą przyspieszeniu transakcji i zwiększeniu interoperacyjności między blockchainami.
DeFi ( zdecentralizowane finanse) to nowa struktura finansowa, która oferuje usługi finansowe bez tradycyjnych pośredników, takich jak banki czy giełdy. Chce zapewnić istniejące usługi takie jak pożyczki, oprocentowanie czy transfery pieniężne, wykorzystując smart kontrakty i technologię blockchain. DeFi przyspiesza także transakcje, umożliwia płatności ponad granicami i obniża opłaty.
Można pomyśleć o DeFi jak o banku w blockchainie, gdzie ludzie zarabiają na działaniach, które historycznie były zarezerwowane dla takich instytucji jak banki i animatorzy rynku. Do usług DeFi uzyskasz dostęp przez platformy jak giełdy kryptowalut, czyli odpowiedniki giełd akcji, ale dla krypto. Wiele protokołów DeFi posiada własne tokeny wykorzystywane w ramach danego protokołu. Najpopularniejsze platformy DeFi to UNI, CURVE i RUNE.
NFT (token niewymienialny) to rodzaj krypto, który reprezentuje rzeczywiste przedmioty, takie jak sztuka, muzyka, nieruchomości i kolekcje, w formie cyfrowej. NFT to tokeny, dlatego nie funkcjonują na własnych blockchainach. Zamiast tego powstają na innych blockchainach i korzystają ze smart kontraktów, które zapewniają uczciwe umowy między stronami. Technologia blockchain gwarantuje natomiast, że transakcje NFT są zachowane i chronione przed modyfikacją lub usunięciem.
Do najpopularniejszych kolekcji NFT należą Bored Ape Yacht Club (BAYC), CryptoPunks i Invisible Friends.
Centralizacja popularnych gier uniemożliwia wykorzystywanie zasobów z gry, takich jak przedmioty, stroje, awatary i doświadczenie (XP), w innych grach. Krypto-gry pozwalają użytkownikom wykorzystywać te aktywa w różnych grach krypto. Gracze mogą także zarabiać kryptowaluty przez granie, co nazywa się "play-to-earn".
Krypto-gry otwierają zupełnie nowy wymiar na rynku krypto. Wprowadzają benefit finansowy do gier i zwiększają interoperacyjność między tytułami. Przykładami popularnych gier krypto są The Sandbox, Axie Infinity oraz Decentraland.
Blockchainy potrzebują odpowiedniej infrastruktury do działania – takich elementów jak węzły, oprogramowanie, sprzęt, magazynowanie czy zabezpieczenia. W skrócie, infrastruktura to połączenie fragmentów kodu, które tworzą każdy blockchain.
Chociaż blockchainy mogą mieć podobny schemat budowy tych elementów, różnią się infrastrukturą, gdyż każda sieć blockchain obsługuje określone zastosowanie i oferuje różne funkcje. Najczęściej spotykane typy infrastruktury krypto to:
dAppy, czyli zdecentralizowane aplikacje, działają głównie w sieci Ethereum i funkcjonują jak zwykłe aplikacje, z tą różnicą, że nie przechowują informacji ani danych użytkowników. Ponieważ aplikacje te są zdecentralizowane, twórcy czy deweloperzy nie mogą sprzedawać danych użytkownika ani nie mają możliwości podejmowania decyzji w obrębie dAppa po jego stworzeniu. Na przykład twórca blockchaina nie może zablokować użytkownika, o ile dApp i jego użycie są zgodne z algorytmem blockchaina, na którym powstał.
Wiele dAppów ma własne tokeny regulujące zachęty w aplikacjach. Jeśli użytkownicy działają na korzyść systemu, są nagradzani tokenem dAppa, a aby odblokować pewne wartości, muszą wydać token. Przykład to token AUDIO, który występuje w Audios dAppie. Użytkownicy zdobywają AUDIO za słuchanie ulubionych artystów i mogą wydać ten token, by odblokować ekskluzywne funkcje u muzyków w aplikacji.
W krypto każdy może zobaczyć wszystkie transakcje dokonane z danego portfela i ich historię. W każdej chwili można sprawdzić, ile osób i kto przesłał komu pieniądze. A co jeśli nie chcesz, żeby inni widzieli Twój stan konta lub nie chcesz, by użytkownicy wiedzieli, komu wysyłasz środki?
W sytuacjach, gdy taka anonimowość jest preferowana lub wręcz wymagana, można uzyskać podobny efekt dzięki monetom zapewniającym prywatność. Jak to działa? Każda moneta prywatności stosuje inną strategię anonimizowania danych transakcyjnych i salda portfela. Strategie te zwykle obejmują tymczasowe adresy i dzielenie każdej transakcji na wiele mniejszych. Kluczowe informacje są przechowywane w sposób zaszyfrowany.
Monety prywatności są krytykowane, ponieważ łatwiej umożliwiają działalność przestępczą, taką jak pranie pieniędzy, choć mają też realne zastosowania. Przykład: firma chce zapłacić dostawcy; jeśli zrobi to stablecoinami lub bitcoinem, dostawca może odczytać, ile firma posiada w swoim portfelu, co daje mu przewagę w negocjacjach.
Obecnie największe monety prywatności pod względem kapitalizacji rynkowej to Monero oraz Zcash.
Szybkie podsumowanie.
Intrygującą kryptowalutą jest także Worldcoin, która dąży do przekazania udziału swego krypto każdej osobie na świecie – za darmo. Priorytetem jest prywatność i anonimowość użytkowników. Zapisz się na naszego bloga, aby dowiedzieć się więcej.
An easy way to learn about different types of stablecoins and how they work. Subscribe to the Worldcoin blog for more cryptocurrency stories.
OpenSea allows users to buy, sell, and mint NFTs. Learn what OpenSea is, why it is important, and how it impacts the NFT ecosystem.
Entuzjaści krypto polegają na obiektywnych źródłach, aby być na bieżąco z Web3. Śledzenie wysokiej jakości portali z wiadomościami o krypto zapewnia, że wszystkie artykuły są sprawdzone pod kątem faktów.
More people around the world are gravitating toward crypto. Find out which countries use the most cryptocurrency and how it may impact crypto’s future.